दशकदेखि रोकिएन मुलाबारी पहिरो, गाउँ रित्तिँदै जाँदा पनि सरकारी नजर नापजाँचमै सीमितनुवाकोट । शिवपुरी गाउँपालिका–५ मुलाबारीमा पाँच दशकभन्दा बढी समयदेखि निरन्तर सक्रिय रहेको पहिरो अहिले बस्तीका लागि दीर्घकालीन संकट बनेको छ। वर्षौँदेखि पहिरो खस्दै र फैलिँदै गएपछि मुलाबारीसँगै जेब्राङ, ढिही र बुढे गाउँसमेत प्रभावित बनेका छन्।पहिरोले घर, खेतबारी र बाटो जोखिममा पार्दै गएपछि स्थानीयको दैनिकीसमेत कष्टकर बनेको छ। कुनै समय बाक्लो बस्ती रहेका ठाउँहरू अहिले बसाइँसराइका कारण पातलिँदै गएका छन्। पहिरो प्रभावित क्षेत्रमा मोटरबाटो त परको कुरा, पैदल हिँड्ने बाटोसमेत सहज छैन।समस्या नयाँ भने होइन। स्थानीयका अनुसार मुलाबारीमा ठूलो पहिरो खस्न थालेको पाँच दशकभन्दा बढी भइसकेको छ। यस अवधिमा धेरैपटक सरकारी निकायको ध्यान पहिरोतर्फ गएको छ। स्थानीय तहदेखि जिल्ला प्रशासनसम्मका अधिकारी तथा प्राविधिक टोलीले पटक–पटक स्थलगत निरीक्षण र नापजाँचसमेत गरेका छन्।तर स्थानीयको प्रश्न छ—“वर्षौँदेखि पहिरो नापियो, आखिर समाधान कहिले हुन्छ?”स्थानीयका अनुसार पहिरो आसपासका सयौँ घरधुरी उच्च जोखिममा छन्। तर अहिलेसम्म स्थानीय तह वा जिल्ला प्रशासनबाट यस क्षेत्रलाई औपचारिक रूपमा उच्च जोखिम क्षेत्र घोषणा गरी दीर्घकालीन व्यवस्थापनको प्रक्रिया अघि बढाइएको छैन।स्थानीयहरू पहिरो नियन्त्रणका लागि वैज्ञानिक अध्ययन, जोखिम क्षेत्रको पहिचान तथा नक्सांकन, उच्च जोखिममा रहेका परिवारको सुरक्षित पुनःस्थापना र अत्यावश्यक सडक तथा पैदलमार्ग निर्माणको माग गर्दै आएका छन्।उनीहरूका अनुसार पहिरो नियन्त्रण वा बस्ती स्थानान्तरणका लागि स्थानीय तहको क्षमता पर्याप्त नभए प्रदेश र संघीय सरकारसँग समन्वय गरी विशेष योजना ल्याउन आवश्यक छ।पाँच दशकदेखि पहिरो रोकिएको छैन। तर त्यससँगै बाँचिरहेका मानिसको धैर्य भने अब सकिँदै गएको छ।मुलाबारीको पहिरो अब एउटा भौगोलिक समस्या मात्र रहेन। यो बस्तीको अस्तित्व, नागरिकको सुरक्षा र राज्यको विपद् व्यवस्थापनप्रतिको जिम्मेवारीसँग जोडिएको प्रश्न बनेको छ।स्थानीयको एउटै आग्रह छ—“पहिरो खसेपछि उद्धार गर्नुभन्दा पहिले नै हामीलाई सुरक्षित बनाइदिनुस्।”
Leave a Reply